Jubileusz 60-Lecia
OSP Szczecin-Śmierdnica
23 sierpień 2008 r.
Jubileusz OSP Szczecin-Śmierdnica to przede wszystkim czas
refleksji i wspomnień, czas przywołania ludzi i najważniejszych zdarzeń tego
okresu, czas zadumy i chwały.
Już tylko nieliczni z autopsji pamiętają atmosferę, scenerię, codzienny trud
pionierskiego życia, czyhających niebezpieczęstw i uwikłań społeczno-politycznych
1948 roku, roku powstania naszej OSP.
Rok 1948 to trzeci rok po II Wojnie Światowej. Dla wszystkich miniona wojna
była jeszcze zupełnie otwartą raną a tu rozpoczęła się nowa ,,zimna wojna".
ZSRR rozpoczął blokadę Berlina Zachodniego (postawiono mur berliński). Pozostałe
państwa alianckie uruchomiły most powietrzny do Berlina Zach. (rocznie ok. 300
tys. lotów). ONZ uchwaliła Powszechną Deklaracje Praw Człowieka, powstało państwo
Izrael.
W kraju władze przejmuje Bolesław Bierut, odbywają się procesy kierownictwa
i działaczy Narodowych Sił Zbrojnych, Stronnictwa Narodowego, PPS Wolność-Równość-Niepodległość,
zapadają wyroki długoletniego więzienia i wyroki śmierci. Papież Pius XII powołał
na Prymasa Polski biskupa Stefana Wyszyńskiego. Podczas kongresu zjednoczeniowego
PPS i PPR zostaje utworzona PZPR. Emigracyjny przywódca PSL Stanisław Mikołajczyk
organizator legalnej antykomunistycznej opozycji w kraju w obawie przed aresztowaniem
był już nieobecny w Polsce w październiku 1947 przedostał się na zachód. Ludność
zdziesiątkowanej Polski wynosiła 24 mln mieszkańców.
W miejscowych warunkach w 1948 roku obecne nasze podmiejskie osiedle stanowiło
gminę Smerdnica w skład, której wchodziła jeszcze wieś Kołowo. W 1945 r. z powodu
ciężkich walk o Szczecin zabudowa mieszkaniowa i przemysłowa prawobrzeżnego
Szczecina doznała wielkich zniszczeń. Zniszczeniu uległo centrum Dąbia, Zdroji
i Podjuch oraz mosty na Odrze Zachodniej i Regalicy co łączyło się z odcięciem
prawobrzeża od centrum Szczecina. Wszystkie osiedla Prawobrzeża wchodziły wtedy
w skład ówczesnego powiatu gryfińskiego aż do odbudowania mostów co miało miejsce
w końcówce 1948 r.
Gmina Smerdnica do miasta Szczecina została włączona 1 stycznia 1972 r. Jak
na gminne standardy była bardzo uprzemysłowiona: Zakłady Ceramiki Budowlanej,
Fabryka Domów ,,Gryfbet", Zakłady Kruszyw ,,Keramzyt", Fabryka Kontenerów
,,Unikon" i kilkadziesiąt zakładów rzemieślniczych.
Wg ustnych przekazów w 1948 r. w czasie zawiązywania się Ochotniczej Straży
Pożarnej w gminie Smerdnica zamieszkiwało ok. 350-400 osadników w przeważającej
liczbie z centralnej Polski i z ,,za Buga".
Motywem zorganizowania się strażaków ochotników nie była tylko konieczność ochrony
mienia i życia przed pożarami, była to też potrzeba samoobrony przed wszelkiej
maści: szabrownikami, rabusiami i bandytami.
Inicjatorem i organizatorem powołania OSP w Smerdnicy w 1948 r. był druh Antoni
Kowalski - przedwojenny doświadczony strażak ochotnik. Jako pionier osiedlił
się wraz z rodziną w kwietniu 1946 r., pracował w Rejonie Dróg a później przy
nadzorze wywozu drzewa z lasów. Druh Antoni Kowalski urodził się 22.XI.1901
r. w miejscowości Strzelno na Kujawach. Od 1926-1934 r. działał OSP Strzelno
pow. Mogilno a od 1935-1939 r. w miejscowości Polanowice pow. Inowrocław. Zmarł
w wieku 81 lat w dniu 25.XI.1982 r. pożegnany przez społeczność strażacką. Strażacką
służbę pełnił przez 50 lat. Do 1962 r. pełnił funkcje prezesa OSP a następnie
do 1978 r. był skarbnikiem. Wielce zasłużył się również w procesie budowy w
latach 1974-1977 nowej remizy i świetlicy strażackiej. Odznaczony został wszystkimi
jakie w owym czasie istniały odznaczeniami strażackimi oraz Złotym Krzyżem Zasługi
i Odznaką ,,Gryfa Pomorskiego".
W całą historie OSP Śmierdnica wpisany jest ród Antoniego Kowalskiego. Już współzałożycielem
OSP był jego syn Czesław a później również drugi syn Szczepan (oboje już nie
żyją).
Aktualnie od 40 lat działa w OSP córka Jadwiga Cymerman, która już ma porównywalne
do ojca zasługi. Odznaczona jest wszystkimi odznaczeniami strażackimi, najwyższe
Złoty Znak Związku otrzymała w 2006 r. W OSP już od 18 lat działa też przedstawiciel
trzeciego pokolenia rodu ,,wnuczek Antoniego" Marcin Cymerman bardzo aktywny
czynny strażak-kierowca samochodów bojowych posiadający wszystkie przeszkolenia
i umiejętności strażackie. W OSP jest obecnie jeszcze 3 członków z rodziny Kowalskich.
W skład założycieli OSP w Smerdnicy w 1948 r. wchodzili:
1. Antoni Kowalski - Smerdnica
2. Edward Henkelman - Smerdnica
3. Światosław Perec - Smerdnica
4. Grzegorz Smyk - Smerdnica
5. Ignacy Warych - Smerdnica
6. Józef Ziemniewicz - Smerdnica
7. Stanisław Huczko - Płonia
8. Czesław Kowalski - Płonia
9. Stefan Parzych - Płonia
Wszyscy założyciele już nie żyją.
Pierwsza remiza mieściła się przy ul. Nauczycielskiej vis a vis trafostacji
i posesji nr 5 p. Frąckowiaków. Dziś nie ma tam już śladu po remizie. Remiza
była wyposażona w ręczne sikawki i stare poniemieckie motopompy do zamontowywania
na zaprzęgu konnym. Remiza ta uzupełniana sprzętem pełniła swe funkcje do czasu
wybudowania nowej przy ul. Pyrzyckiej 4 a w 1975r.
OSP Śmierdnica jako stowarzyszenie z własnym statutem zostało zarejestrowane
po raz pierwszy w dniu 16.XI.1959 r. pod Nr 65 przez Wojewódzką Radę Narodową
w Szczecinie.
Kto kierował OSP na przestrzeni minionych 60 lat:
1948-1961 - prezes Antoni Kowalski
naczelnik Edward Henkelman 1959-1961
1962-1965 - prezes Światosław Perec
naczelnik Stefan Frączek
1966-1970 - prezes Wacław Wyrostek
naczelnik Stefan Frączek 1966-1968
naczelnik Tadeusz Stankiewicz 1969-1970
1971-1975 - prezes Henryk Jerzyk
naczelnik Tadeusz Stankiewicz
1976-1986 - prezes Jan Dzikowski
naczelnik Tadeusz Stankiewicz
1987-1995 - prezes Wacław Wyrostek
naczelnik Marek Sowa 1987-1990
naczelnik Jan Wyrostek 1991-1995
1996 - prezes Andrzej Likierski
naczelnik Jan Wyrostek
1997-1998 - prezes Wacław Wyrostek
naczelnik Edward Buczkowski
1999-
-obecnie - prezes Antoni Biel
naczelnik Marcin Cymerman 1999-2001
naczelnik Zbigniew Mazur 2001-obecnie
Lista bardzo zasłużonych byłych strażaków, którzy odeszli do wieczności w latach
1948-2008 jest bardzo długa. Będziemy o nich pamiętać, znajdą swoje miejsce
w opracowywanej i redagowanej do druku ,,Monografii OSP Szczecin-Śmierdnica
na 60 -lecie".
Pozwolę sobie wymienić imiennie tylko najbardziej zasłużonych - perły w koronie.
Są to wszyscy już wymienieni imiennie założyciele z dh Antonim Kowalskim na
czele. Następnie były długoletni naczelnik dh Tadeusz Stankiewicz, były długoletni
prezes dh Wacław Wyrostek, były prezes dh Andrzej Likierski, były naczelnik
Edward Buczkowski, były wieloletni strażak-kierowca dh Józef Przybylski.
Następnie, zmarły niedawno 9 czerwca br. dh Stefan Fraczek, który nie doczekał
dzisiejszej uroczystości, i który dziś pośmiertnie zostanie odznaczony oraz
dh Zenon Rajski, którego pochowaliśmy z największymi strażackimi honorami 25
lipca br., który za swoją wyjątkową bezcenną służbę w OSP uhonorowany został
na ostatnim ,,Dniu Strażaka" 30 maja br. już ciężko chory najwyższym odznaczeniem
strażackim Złotym Znakiem Związku.
Oceny dorobku 50-lecia OSP dokonała na swoim Jubileuszu w maju 1998 r. oraz
wydając drukiem broszurę pt. ,,50 lat OSP w Śmierdnicy - ocalić od zapomnienia".
W przekroju tamtych minionych lat najbardziej przełomowym w życiu strażaków
ochotników ze Śmierdnicy było podjęcie i zrealizowanie budowy w inicjatywy społecznej
remizy strażackiej wraz ze świetlicą.
Na przełomie 1973/74 r. powołano Społeczny Komitet Budowy Remizy i Świetlicy
OSP w Śmierdnicy przy ul. Pyrzyckiej 4a w 16 osobowym składzie, na którego czele
stanął Telesfor Kaczmarek ówczesny nadleśniczy Nadleśnictwa, które obejmowało
m.in. Puszcze Bukową. Społecznym wielkim wysiłkiem na działce przekazanej przez
Miasto oraz dzięki zaangażowaniu Zarządu Miasta i komendanta Rejonowej Komendy
Straży Pożarnej w Szczecinie śp. płk Bogdana Bryckiego obiekty zostały wybudowane.
Remizę strażacką (dwu stanowiskową z zapleczem) oddano do użytku w dniu 17.VIII.1975
r. Otwarcie świetlicy strażackiej nastąpiło w dniu 22.V.1977.
W dniu 23.VII.1978 r. miało miejsce wręczenie ufundowanego przez społeczność
osiedla sztandaru na 30-lecie OSP.
Dziś po 30 latach społeczeństwo osiedla ufundowało swojej Ochotniczej Straży
Pożarnej nowy sztandar na 60-lecie. Ten fakt oznacza procedurę statutową ,,wymiany
sztandaru na nowy". Stary sztandar będzie przechowywany jak relikwia-votum
w sali Oddziału Miejskiego naszego Związku a w przyszłości w sali tradycji (są
plany jej zorganizowania).
Ostatnie 10 lat działania OSP pod kierownictwem Zarządu z prezesem dh Antonim
Bielem to okres przeprowadzenia gruntownej modernizacji wszystkich obiektów
strażackich, uzbrojenia jednostki w samochody i w pełny wachlarz sprzętu specjalistycznego
pożarowo-ratowniczego. Nieprzerwanie OSP działa w ramach Krajowego Systemu Ratowniczo-Gaśniczego.
OSP Szczecin-Śmierdnica w tym czasie wyrosła na absolutnego lidera województwa
zachodniopomorskiego pod względem ilości akcji ratowniczo-gaśnicz.
Jest jedną z czołowych OSP w tym zakresie w kraju.
W 2000 r. zakończona została modernizacja obiektu Remizy strażackiej a 10.V.2002
r. po gruntownej przebudowie Świetlicy odbyło się otwarcie Osiedlowego Domu
Strażaka. Wybudowany został też plac manewrowy.
W 2004 r. zakończono zagospodarowanie całej działki strażackiej. Obiekt został
ogrodzony, wybudowano plac zabaw dla dzieci, boisko do siatkówki i górkę śnieżną
zwaną osiedlową ,,Gubałówką".
W 2006 r. wybudowano kort tenisowy, boisko do piłki ręcznej i zamontowano oświetlenie
wewnętrzne działki.
Pełna modernizacja obiektów strażackich, zagospodarowanie działki i zakupy sprzętu
ratowniczo-gaśniczego to był wydatek łączny przez 6 lat przeszło 1 mln zł wyasygnowany
z budżetu miasta Szczecina.
OSP posiada na wyposażeniu pełne podstawowe wyposażenie ratowniczo-gaśnicze
oraz 2 samochody pożarniczo-ratownicze. Ciężki ,,Jelcz" zakupiony w 1999
r. średni ,,Mercedes" przekazany w 2004 r. przez Komendę Miejską PSP w
Szczecinie.
Jednostka wyspecjalizowała się w akcjach usuwania w mieście zagrożeń ze strony
niebezpiecznych owadów.
Najważniejszym wymiernym dorobkiem i oceną minionych ostatnich lat jest udział
OSP w akcjach ratowniczo-gaśniczych:
rok 2001 - 352 akcje
rok 2002 - 209 akcji
rok 2003 - 458 akcji
rok 2004 - 258 akcji
rok 2005 - 237 akcji
rok 2006 - 340 akcji
rok 2007 - 345 akcji
rok bieżący - 298 akcji na dzień dzisiejszy
Współudział w dorobku OSP na przestrzeni 60 lat miało poza strażakami wielu
ludzi i instytucji, którzy po latach mimo wysiłków upamiętnienia stają się bezimiennymi.
Za pomoc w naszych działaniach w ostatnich latach składam podziękowania obecnemu
i poprzednim Prezydentom Miasta wszystkim radnym a w szczególności Komisji Bezpieczeństwa
i Samorządności. Dziękuje wszystkim instytucjom, urzędom i osobom wspierającym
naszą działalność. Gorąco dziękuję mieszkańcom i przedsiębiorcom z tutejszego
osiedla (i nie tylko) za ufundowanie sztandaru i sfinansowanie obecnej uroczystości.
Serdecznie dziękuje za wsparcie władzom naszego Związku. Dziękuję dh Stanisławowi
Kopciowi Członkowi Prezydium Zarządu Głównego OSP RP i dh Stanisławowi Dysze
Prezesowi naszego Zarządu Oddziału Wojewódzkiego za osobiste zaangażowane i
wsparcie.
OSP za szkolenie, kierowanie operacyjne i bieżące ciągłe długoletnie wsparcie
gorąco dziękuje byłym Komendantom Miejskim PSP w Szczecinie Włodzimierzowi Hapnikowi
i Waldemarowi Jiersowi oraz obecnemu Komendantowi Jackowi Staśkiewiczowi.
Dziękujemy za patronat byłemu Komendantowi Wojewódz. PSP, który obecnie pełni
funkcje Z-cy Komendanta Głównego PSP gen. Markowi Kowalskiemu, dziękujemy obecnemu
Komendantowi Wojewódzkiemu brygad. Henrykowi Cegiełce i polecamy się Jego zainteresowaniu.
Henryk Jerzyk
Przewodniczący Komitetu Obchodów